Zaporeen ibilbidea
Mugarik gabeko gastronomia ezagutzeko bidaia
Abiatu aurretik:
Ibilbide mota
Autoz
1.600 kilometro
abentura
12 egun / etapa
zorionez
Denboraldia
Urte osoan
Ibilbidearen aurkezpena
Zaporeen ibilbideak Pirinioak bestelako ikuspegi batetik aurkezten ditu: paisaiaren, historiaren eta gastronomiaren bidez. Ibilbideak mendikatea osorik hartzen du Mediterraneo itsasotik Atlantiko ozeanoraino, eskualde bakoitzaren nortasun kulinarioa eta kulturala agertuz. Dastaketa-zerrenda bat baino gehiago da: lurraldearen eta haren bizimoduaren irakurketa, haranetatik kostaldera eta goi-menditik baratze-lur emankorretara.
Bidean zehar, monasterio erromanikoak, herri gotortu zaharrak, historiaurreko kobazuloak eta portu historikoak agertzen dira. Paisaia etengabe aldatzen da: alpeetako belardiak, pago-izei baso zabalak, glaziar-haranak, mahasti-terrazak eta itsaslabar malkartsuak.
Interesgunerik onenak
1
Espace Ermengol – La Seu d'Urgell
Informazioa
2
Mas d'Eroles – Laiterie Fermière Durable
Informazioa
Gourmet Geldialdia: Txarkuteria eta Tokiko Zaporeak. Bisitatu ekoizle honen tailerra haren txarkuteria tradizionalak ezagutzeko ( llonganissa , taureau ), gaztak eta trumfos . Zuzeneko salmenta, artisau-elaborazioaren azalpenak eta bertako dastaketa gozatu.
Photo : © ACT Anna Sastre
3
Cidrerie Larraldea (Lekaroz - Baztan)
Informazioa
XVIII. mendeko caserío (baserri tradizional) batean kokatua, Baztan haranaren bihotzean, sagardotegi artisau honek bere sagardo naturala ekoizten du tokiko sagarrekin. Esperientzia autentikoa eskaintzen du txotx erritualaren inguruan (upeletik zuzenean dastatzea) eta sagardotegiko menu tipikoaren inguruan (bakailao-tortilla, txuleta txarrian errea, gazta eta intxaurrak).
5
Domaine Madeloc (Banyuls-sur-Mer)
Informazioa
Ezaguna eta oso ondo antolatua, Madeloc familia-mahastizaintza finkak gonbidatzen zaitu bere mahasti-paisaia aparteko terrazadunak ezagutzera, bere mahastien eta upategi-bisita oso baten bidez, ondoren bere Banyuls AOC ardoen dastaketa batekin.
Etapen deskribapenak
Askatasuna lehenik: ibilbide hau neurrian moldatu daiteke, etapa zehatzak hautatzeko aukerarekin.
1. - 6. asteak
1. astea
Baionatik Otsabira. Ibilbidea Baionako alde zaharrean hasten da, katedral gotikoaren eta merkatu tradizionalen artean. Biarritz eta Donibane Lohitzuneko kostaldea jarraituz, Belle Époque arkitektura eta arrantzale-auzoak agertzen dira. Barnerantz, Sara, Ezpeleta eta Ainhoa bezalako herriek Euskal Herriko landa-ondarea erakusten dute. Baztan haranean, Zugarramurdiko kobazuloak eta Santxotena museoa historia eta sinesmen zaharrak ulertzeko gune dira. Iruñean, katedrala eta alde zaharra bisitatzen dira. Orreagan, Frantziako Donejakue Bidea (UNESCOren Mundiko Ondarea) garrantziaz jabetzen gara. Astea Otsagabian amaitzen da, Iratiko oihanares atarian.
Interesguneak
Cal Xec (Vall de Camprodon)
Informazioa
Gourmet Geldialdia: Txarkuteria eta Tokiko Zaporeak. Bisitatu ekoizle honen tailerra haren txarkuteria tradizionalak ezagutzeko ( llonganissa , taureau ), gaztak eta trumfos . Zuzeneko salmenta, artisau-elaborazioaren azalpenak eta bertako dastaketa gozatu.
Photo : © ACT Anna Sastre
2. astea
Otsagabiatik Bagnères-de-Bigorrera. Iratiko basotik Erronkari haranera igarotzen zara, artzaintza-tradizio sendoarekin. Larra erreserbek (UNESCOren aitorpena) natura eta ondarearen arteko lotura agerian uzten dute. Oloron-Sainte-Marie eta Pau hiriek Bearnoko historia azaltzen dute, Henri IV.aren gaztelutik Boulevard des Pyrénéeseraino. Artousteko tren turistikoak eta Pourtaleteko mendateak paisaia ikusgarriak zabaltzen dituzte. Ordesa Parke Nazionala eta Aínsa herri gotortua ere ibilbidearen parte dira. Astea hiru mugarri handirekin ixten da: Lourdesko santutegia, Gavarnieko zirkua eta Pic du Midi de Bigorre gailurra.
Interesguneak
Espace Ermengol – La Seu d'Urgell
Informazioa
3. astea
Bagnères-de-Bigorretik Mont-Louiseraino. Saint-Bertrand-de-Comminges (UNESCOren Munduko Ondarea) eta bere katedral erromanikoa bisitatzen dira. Val d’Aranera igarota, ekomuseoek mendiko bizimodu zaharra erakusten dute. Aigüestortes i Estany de Sant Maurici Parke Nazionala eta Boí haraneko eliza erromanikoen multzoa (UNESCO) ondare arkitektoniko nabarmena dira. La Seu d’Urgelleko katedrala eta Andorrako ondare erromanikoa ere tartean daude. Ariegeko gazteluek — Foix eta Montségur — kataroen historiaren aztarnak gordetzen dituzte. Mont-Louiseko zitadelak Vauban ingeniaritza militarra agerian uzten du.
Interesguneak
Mas d'Eroles – Laiterie Fermière Durable
Informazioa
Pallars Sobirako familia-proiektu honek abeltzaintza hedatua eta landa-paisaiak balioan jartzen ditu. Bisitatu ustiategia eredu jasangarri hau ulertzeko eta bikaintasunezko produktuak ezagutzeko: Alt Urgell JDB gaztak, esne gordinez egindako sorkuntza luzaro heldutakoak eta artisau-gurina. Zuzeneko salmenta baserrian.
Photo : ©ACT Servicios Editoriales Georama
4. astea
Bonaiguako mendateak Pallars eta Nafarroa lotzen ditu, goi-mendiko ikuspegi zabalen eta glaziar-haranen artean. Espot eta Esterri d’Àneu artean, ibai-amuarraina eta sasoiko perretxiko-platerak agertzen dira. Erronkari haranera jaitsita, artzaintza-tradizioa eta Pirinioetako arkitektura bereizgarria elkarrekin doaz. Erronkari JDB gazta bezalako produktuak probatzeko parada aproposa.
Interesguneak
Fromagerie EKIA – AOP Roncal (Navarre)
Informazioa
Erronkari JDB gazta (penintsulako zaharrenetako bat), Latxa ardi-gazta (esne gordinetik, heldua eta zaharra), mamia ( requesón ), jogurtak eta artisau-esne produktuak. Gidatutako dastaketa eta Erronkari haraneko gazta-tradizioaren azalpena.
Boucherie Riu (Esterri d'Àneu / Pallars Sobirà)
Informazioa
Pirinioetako larrezko arkumea ( xai izenez Pallars-en), goi-mendiko txahala, artisau-txarkuteria eta harategi-produktu tradizionalak. Harategi honek zuzenean lan egiten du Pallars-eko haraneako ekoizleekin.
5. astea
Nafarroako bihotz berdera sartzen zara. Otsagabia eta Iratiko oihana — Europako pago-izei basorik handienetako bat — ingurune natural bikaina osatzen dute. Orreaga, Frantziako Donejakue Bidea (UNESCOren Mundiko Ondarea) mugarri historikoa, eta Iruñea ibilbideko hiri nagusiak dira. Basoko produktuak — perretxikoak eta eztia — eta sagardoa agertzen dira mahaietan.
Interesguneak
Saveurs de la Forêt – Erletxo (Forêt d'Irati)
Informazioa
Pirinioetako tokiko produktuak: eztia, kontserbak, perretxikoak, txarkuteria, gaztak, likoreak.
6. astea
Iruñea sakonago deskubritzeko eguna. Harresiak, katedrala eta alde zaharreko kale historikoak urratsez urrats bisitatzen dira. Tokiko merkatuetan, Nafarroako barazki eta produktu freskoak ikus daitezke. Pintxo-kultura, menestra eta txistorra bezalako plater tradizionalek baratze-lurren aberastasuna islatzen dute.
Interesguneak
Bar Gaucho
Informazioa
Iruñeko pintxo-taberna erreferentea bere sukaldaritzagatik, dastaketa anitz eta gozorako aproposa. Nafarroako plater tipikoak pintxo formatuan probatzeko parada bikaina: tokiko produktuekin egindako tapak, txistorra, frijituak, besteak beste.
7. - 12. asteak
7. astea
Baztan haranean bete-betean sartzen zara, paisaia atlantiko eta belardi oparoen artean. Elizondo eta Urdax bezalako herriek jauregi barrokoak eta monasterioak gordetzen dituzte. Latxa ardien esnearekin egindako gaztak eta landa-sukaldaritza tradizionala bertako bizimoduaren adierazle dira.
Interesguneak
Cidrerie Larraldea (Lekaroz - Baztan)
Informazioa
XVIII. mendeko caserío (baserri tradizional) batean kokatua, Baztan haranaren bihotzean, sagardotegi artisau honek bere sagardo naturala ekoizten du tokiko sagarrekin. Esperientzia autentikoa eskaintzen du txotx erritualaren inguruan (upeletik zuzenean dastatzea) eta sagardotegiko menu tipikoaren inguruan (bakailao-tortilla, txuleta txarrian errea, gazta eta intxaurrak).
Pâtisserie Malkorra
Informazioa
1924az geroztik, tokiko gozotegi artisau honek bere “Urrakin egiña” txokolate ospetsua, pastelak, bolleria eta denboraldiko produktuak eskaintzen ditu. Haraneko gozoki eta produktu tradizionalen erreferentzia bihurtu da.
8. astea
Izpegiko mendatea igarota, Ipar Euskal Herrira sartzen zara. Donibane Garazi, harresiz inguratutako hiribildua eta Donejakue Bideko geltoki nagusia, ibilbideko mugarri garrantzitsua da. Oloron-Sainte-Marie eta bere katedrala (UNESCOren Munduko Ondarea) ondare erromanikoaren lekuko bikainak dira. Irouléguy ardoak eta euskal pastela bertako zapore esanguratsuen artean daude.
Interesguneak
Ferme Agerria (Hélette)
Informazioa
Urte osoan irekita, ustiategi honek familia-ekonomia eta tokiko ardi-arrazen balorazioa goraipatzen ditu Ossau-Iraty gazta ospetsuaren ekoizpenaren bidez.
Photo : © Carole Photograph
La Cave d’Irouléguy
(Saint-Jean-Pied-de-Port)
Informazioa
Irouléguy AOC ardo gorriak, zuriak eta arrosak. Irouléguy ardoaren kooperatiba-upategia historikoa da, Pirinioetako nortasun sendoeneko ardoetako bat, Ipar Euskal Herriko mahastizaintzaren benetako erdigunea. Bisitak, dastaketak eta zuzeneko salmenta eskaintzen ditu.
Photo : © Studio Waaz
9. astea
Ariege departamenduan barrena, mendate eta baso artean, Saint-Girons eta Couserans eskualdea topatzen dira. Gazta artisauak, mendiko eztia eta tokiko ardoak nekazaritza-tradizio sendo baten isla dira.
Interesguneak
Gazta Saint-Gironseko merkatuan
Informazioa
Photo : © Stéphane Meurisse
10. astea
Ekialderantz, Ax-les-Thermeseko bainuetxe-tradizioa eta Cerdanyako lautada zabal eta eguzkitsuak agertzen dira. Llívia enklabe historikoak Europako farmazia zaharrenetako bat gordetzen du. Trinxat de Cerdanya eta Roussillongo ardoak mahaiaren parte dira.
Interesguneak
Saint-Gironseko merkatua
Informazioa
En attente
Photo : © Stéphane Meurisse
Domaine Madeloc (Banyuls-sur-Mer)
Informazioa
Ezaguna eta oso ondo antolatua, Madeloc familia-mahastizaintza finkak gonbidatzen zaitu bere mahasti-paisaia aparteko terrazadunak ezagutzera, bere mahastien eta upategi-bisita oso baten bidez, ondoren bere Banyuls AOC ardoen dastaketa batekin.
11. astea
Menditik Mediterraneora jaisten zara. Têt harana, Collioure eta Banyuls-sur-Mer bezalako herriek artea, historia eta itsas-tradizioa uztartzen dituzte. Banyuls AOC ardo gozo naturalak eta Mediterraneoko sukaldaritza katalanak etapa honen izaera markatzen dute.
Interesguneak
Txarkuteria eta mendiko produktuak Cerdagnan (Saillagouse)
Informazioa
Frantziako Cerdanyaren bihotzean, goi-mendiko txarkuteria-tradizioak leku funtsezkoa du tokiko nortasun gastronomikoan. Pirinioetako aire garbian heldutako saltxitxoiak, mendiko urdaiak eta artisau-espezialitateak belaunaldiz belaunaldi transmititutako jakintza baten lekuko dira.
Saillagousen, Logis Hôtel Chez Planes bezalako enpresa historikoek tradizio hau irudikatzen dute txarkuteria-ekoizpena, tokiko produktuen denda eta lurraldeko sukaldaritza uztartuz. Bertan, Cerdanyako trinxataren osagai enblematikoak aurkitzen dira Roussillongo ardoen hautaketa batekin batera, nekazaritza, paisaia eta gastronomiaren arteko lotura naturala sortuz.
12. astea
Banyuls-sur-Merretik Gironara, Alt Empordà zeharkatzen duzu. Albera eta Salines mendien artean, mendi-herriak eta baso mediterraneoak tartekatzen dira. DO Empordà ardoak, tokiko haragi eta txarkuteriak eta kostaldeko paisaia zabalek ibilbidea biribiltzen dute. Pirinioak eta Mediterraneoa elkartzen diren azken etapa honek bidaia osoari itxiera koherentea ematen dio.
Interesguneak
Maison Roque
(Banyuls-sur-Mer)
Informazioa
1870ean sortutako etxea, Collioureko zaharrena antxoa artisauak ekoizten.
Urte osoan
Ibilbidea urte osoan zehar egin daiteke (12 hilabete), nahiz eta bereziki udaberrian (apirilean-ekainean) eta udazkenean (irailean-urrian) gomendatzen den, klima leunagoa eta Pirinioetako turismo-pilaketa txikiagoa denean.
Denboraldiarekiko aurreikusitako egokitzapenak:
Udaberria
Sasoiko produktuak: esne-arkumea, perretxiko goiztiarrak, belar aromatikoak. Erdi-mendiko ibilaldiak, abeltzaintza-ustiategietara bisitak.
Uda
Aire zabaleko jarduera intentsiboak (rafting Llavorsín, MTB Donibane Garazin). Altuerako gaualdiak indartzea, haraneko bero gogorretatik ihes egiteko. Parke nazionaletako saturaziotik urruntzen duten ibilbide alternatiboak.
Udazkena
Sasoiko gastronomia: perretxikoak, gaztainak, ezti berria. Kontserbak eta sagardoa egiteko tailerrak, Irulegin edo Empordàko mahats-bilketa beranduarekin lotutako esperientziak.
Negua:
Jarduera termalen integrazioa (Ax-les-Thermes, Thuès-les-Bains, Caldea Andorran). Sukalde geldoko esperientzia gastronomikoak (eltzekoak, estofatuak, Cerdanyako trinxata). Mendiko ibilbideen egokitzapena haraneko pasealekuetara edo elur-jardueretara (eraketak, ibilaldi leunak).
Girona
Aireko sarbidea – Girona-Costa Bravako aireportua (GRO)
- Benelux: Lotura maiztasunez Bruselarekin, Charleroi-rekin eta Eindhoven-ekin.
- Alemania: Hegaldi erregularrak Frankfurt, Düsseldorf, Memmingen eta Stuttgart-etik.
- Erresuma Batua: Zuzeneko loturak Londresetik, Manchester-etik, Birmingham-etik, Bristol-etik eta Liverpool-etik.
- Frantzia: Errepide eta trenez lotura azkarrak, bereziki Okzitaniarekin (Tolosa, Perpignan).
- Espainia: Sasoiko hegaldiak hainbat hirirekin (udako indartzea).
- Andorra: Girona Andorrara joateko erabiltzen diren aireportuetako bat da (errepidez 2 orduko bidaia).
Europatik kanpoko sarbidea:
- Ameriketako Estatu Batuak eta Asia-Pazifikoa: Bartzelonako El Prat aireportutik konexioa (Gironatik ordubetean), luzeko hegaldietarako gaitasun handiko nazioarteko aireportua.
Trenbideko sarbidea – Girona Girona AVE (Abiadura Handia) eta Alvia trenez hornitutako hiriburua da, Espainia eta Frantziarekin guztiz konektatua.
Konexio nagusiak:
Abiadura handiko trena Bartzelonaraino: 38 minutu.
- Bartzelona–Madril / Zaragoza / Sevilla: Lotura erraza kontinente arteko bidaiarientzat.
- TGV Frantziara: Konexioa Perpignan, Narbonne, Montpellier, Lyon eta Parisekin.
- Tren-lotura egokia honako hauetarako: Frantzia, Benelux (Paris-Bartzelona bidez), Alemania (Lyon-Paris-Bartzelona) eta Erresuma Batua (Eurostar Parisera + TGV).
Errepideko sarbidea – Girona Girona AP-7 autopistaz konektatuta dago, Europako ardatz nagusietako bat (E-15), honako hauek lotzen dituena:
Frantzia → Perpignan → Narbonne → Montpellier → Lyon → Alemania / Benelux.
Bartzelona → Tarragona → Valentzia → Mediterraneoko Espainia.
Iruña
Aireko sarbidea – Iruñeko aireportua (PNA) Aireportuak hegaldi erregularrak eskaintzen ditu nazioarteko hub handietara.
- Madril: Ordubeteko hegazkin-bidaia → AEB, Asia-Pazifiko, Erresuma Batua, Alemania, Benelux merkatuetarako sarbide unibertsala.
- Bartzelona: 55 minutu → zuzeneko konexioa Europarekin eta luzeko hegaldiekin.
- Frankfurt: Alemaniarako zeharkako konexio egokia.
- Lisboa: Distantzia luzeko bidaiarientzako lotura indartsua.
Hurbileko aireportuak: Zuzeneko loturak mugatuak izan arren, Iruñeak nazioarteko aireportu nagusien gertutasunaz baliatzen da:
- Bilbo (BIO) – 1 h 30 min
- Donostia / Biarritz (BIQ) – 1 h 10 min
- Zaragoza (ZAZ) – 1 h 45 min (Aireportu hauek Erresuma Batura, Alemaniara, Benelux-era, Frantziara, AEBetara eta Asia-Pazifikora ibilbide ugari eskaintzen dituzte).
Trenbideko sarbidea – Iruñea Iruñeak erdi eta luzeko distantziako tren-zerbitzuak ditu:
- Madril – Iruñea: 3 h 15 min
- Bartzelona – Iruñea: 4 h 45 min
- Zaragoza – Iruñea: 1 h 45 min
Europako konexioak Irun / Hendaia bidez: Trenez sarbidea Frantziara, Benelux-era, Alemaniara eta Erresuma Batura.
Errepideko sarbidea – Iruñea Iruñea Espainiako iparraldeko errepide-sarearen gune estrategikoa da:
- A-15: Nafarroa ↔ Gipuzkoa ↔ Frantzia (Euskal Herria eta Akitania Berria).
- AP-15: Ebroko korridoreko autobideekin lotura.
- A-21: Huescarekin eta erdialdeko Pirinioekin konexioa.
Apirila
- Almadien Eguna (Zateak) – apirilaren azken igandea – Burgui (Nafarroa).
Maiatza
- Antxoaren Jaia – maiatzan – Collioure.
Ekaina
- Transhumantziaren Jaia – ekainean – Ariège / Couserans (Saint-Girons).
Uztaila
- Sanferminak – uztailaren 6tik 14ra – Iruñea.
- Camprodoneko Jai Nagusia – uztailaren erdian – Camprodon.
- Donibane Garaziko abesbatza jaialdia – uztailan – Donibane Garazi.
- Baztandarren Biltzarra – uztailaren azken igandea – Baztango Harana (Elizondo).
Uztaila – Abuztua
Pallars Sobirà-ko Festen Jaia – uztaila-abuztua – Espot / Esterri d’Àneu.
Abuztua
- Euskal pastoralak eta Urdazubiko festak – abuztuan – Urdazubi.
Seu d’Urgelleko Jai Nagusia – abuztuaren azken asteburua – La Seu d’Urgell.
Iraila
- Llíviako Jai Nagusia – irailaren hasieran – Llívia.
- Meritxell-en Jaia (Andorrako Zaindaria) – irailaren 8a – Andorra la Vella.
Hobeto bidaiatu, urte osoan
Hobeto bidaiatzea lurraldeekiko eta haiei bizia ematen dieten pertsonekiko errespetuagoa den turismoa aukeratzea da. Ibilbide hauen bidez, proiektuak erritmoa moteltzera, paisaietan murgiltzera, bertako biztanleak ezagutzera eta tokiko jakintza balioestera gonbidatzen zaitu, praktika arduratsu eta jasangarriak hartuz.
Lurraldeko produktuen eta artisau-jakintzaren erakusleiho gisa, merkatu enogastronomokoek ekoizleak ezagutzeko eta sasoiko espezialitateak ibilbide osoan zehar deskubritzeko aukera ematen dute. Kontuan izan irekitze-egunak eta -aldiak sasoiaren arabera aldatu daitezkeela. Udalerri bakoitzaren edo turismo-bulegoko webgune ofiziala kontsultatzea gomendatzen dugu, bisita egin aurretik informazio eguneratua egiaztatzeko.
